Ai kiểm soát VPBank

VPBank không có cổ đông chi phối: cổ đông lớn duy nhất là SMBC với 15,005%, phần còn lại phân tán giữa một nhóm cá nhân nắm 2,5–4,1% mỗi người — tất cả đều dừng ngay dưới ngưỡng 5% phải công bố.

Sổ cổ đông tại kỳ công bố 30/06/2026 ghi nhận một cổ đông lớn theo quy định: Sumitomo Mitsui Banking Corporation nắm 1.190.500.000 cổ phiếu, tương đương 15,005%.[7] Tỷ lệ này không đổi kể từ khi lượng cổ phiếu phát hành riêng lẻ được niêm yết bổ sung ngày 06/12/2023.[9] Nhà nước không sở hữu cổ phần nào.

Phần đáng chú ý nằm ở tầng dưới ngưỡng công bố. Chín cá nhân không giữ chức vụ tại ngân hàng mỗi người nắm từ 2,56% đến 4,12%, tổng cộng 31,9%. Cộng thêm nhóm người nội bộ (8,50%), nhóm cá nhân liên quan đã đăng ký giao dịch (4,57%) và bốn pháp nhân trong nước (5,71%), số cổ phần định danh được lên tới khoảng 50,7% — chưa kể SMBC.

Nguồn [7]. Chỉ liệt kê các cổ đông từ 0,8% trở lên. Nhãn nhóm lấy nguyên từ trường chức vụ và mã sự kiện giao dịch của nguồn dữ liệu; nguồn không gắn nhãn quan hệ gia đình. Tỷ lệ sở hữu của ban lãnh đạo và người nội bộ được ngân hàng công bố là 8,33% tổng số cổ phần tại 31/12/2025 [2].

Giao dịch của người nội bộ và người liên quan

Hướng giao dịch là mua ròng áp đảo. Không quan sát thấy đợt bán tập trung nào trước thời điểm công bố tin xấu — một trong ba phép kiểm quản trị mà tài liệu này chạy.

Nguồn [9]. Nhãn “Quan hệ” lấy nguyên từ mã sự kiện của nguồn dữ liệu: người nội bộ và người có liên quan của người nội bộ; nguồn không nêu quan hệ cụ thể với ai. Đây là khối lượng đăng ký, không phải khối lượng khớp thực tế. Tổng hợp cả năm 2025 do ngân hàng công bố: người nội bộ mua 40.009.800 cổ phiếu qua 6 lượt và bán 749.142 qua 12 lượt; người liên quan mua 40.014.800 qua 5 lượt và bán 60.614 qua 7 lượt [2].

Ban điều hành mua ròng mạnh trong hai năm gần nhất. Riêng năm 2025, người nội bộ và người liên quan đăng ký mua tổng cộng khoảng 80 triệu cổ phiếu, trong khi lượng bán chỉ 0,81 triệu.[2] Bà Phạm Thị Nhung mua thêm 30 triệu cổ phiếu trong khoảng 08–13/05/2026 và được bổ nhiệm Phó Chủ tịch Hội đồng Quản trị từ 09/07/2026.[1][9] Tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng theo tính toán của nguồn dữ liệu là 55,0%.[7]

Toàn bộ hành động vốn: pha loãng bằng cổ phiếu dừng từ 2022, tiền mặt bắt đầu từ 2023

Số cổ phiếu lưu hành tăng 3,4 lần trong ba năm 2021–2023 rồi đứng yên hoàn toàn từ tháng 12/2023 đến nay — đúng lúc ngân hàng bắt đầu trả cổ tức tiền mặt.

Nguồn [9] cho ngày và tỷ lệ; [2][3][4] cho giá trị. Cột “Ảnh hưởng” ghi số tiền chi cổ tức là ước tính = mệnh giá cổ tức nhân số cổ phiếu lưu hành tại thời điểm chốt quyền; con số thực có thể lệch do cổ phiếu quỹ. Ngày ghi là ngày giao dịch không hưởng quyền.

Ba đợt pha loãng bằng cổ phiếu 2021–2022 không đưa một đồng vốn mới nào vào ngân hàng; chúng chỉ chia lại vốn chủ sở hữu sẵn có thành nhiều đơn vị nhỏ hơn. Nguồn vốn mới thật sự chỉ đến từ hai giao dịch: bán 49% FE Credit (2021) và phát hành riêng lẻ cho SMBC (2023). Từ 2023 trở đi, dòng vốn đảo chiều — ngân hàng chi ra khoảng 22.581 tỷ đồng cổ tức tiền mặt qua bốn đợt.

Lợi nhuận trên mỗi cổ phiếu phản ánh trực tiếp hai giai đoạn này: 2.718 đồng (2022) rơi xuống 1.433 đồng (2023) do vừa pha loãng vừa giảm lợi nhuận, rồi phục hồi lên 1.989 đồng (2024) và 3.024 đồng (2025) trên nền số cổ phiếu đứng yên. Sáu tháng đầu 2026 đạt 1.838 đồng, so với 1.104 đồng cùng kỳ.[1][8]

Hệ sinh thái năm công ty con, nhưng lợi nhuận vẫn tập trung ở ngân hàng mẹ

Ngân hàng mẹ tạo 82,4% lợi nhuận trước thuế hợp nhất 6T/2026; đóng góp lớn thứ hai không còn là FE Credit mà là công ty chứng khoán VPBankS với 14,2%.

Đây là thay đổi cấu trúc rõ nhất trong hệ sinh thái. FE Credit tạo ra 6.311 tỷ đồng lợi nhuận thuần trước dự phòng trong 6T/2026 — gấp 2,4 lần VPBankS — nhưng chi phí dự phòng 6.158 tỷ đồng đã ăn hết 97,6% con số đó, để lại 153 tỷ đồng lợi nhuận trước thuế. Cỗ máy doanh thu vẫn chạy; cỗ máy lợi nhuận thì chưa.

Nguồn [1], thuyết minh 46.1. Đỏ đánh dấu giá trị âm; thanh nền trong cột lợi nhuận trước thuế tỷ lệ với giá trị dương lớn nhất trong cột. Bộ phận “Quản lý nợ” là quản lý nợ và khai thác tài sản (VPB AMC). GPBank hợp nhất trong bộ phận Ngân hàng, không tách riêng.

Nguồn [2]. Vốn điều lệ GPBank ghi nhận 0 đồng — hệ quả kế toán của việc nhận chuyển giao bắt buộc một ngân hàng có vốn chủ sở hữu âm. Sở hữu tại VPBankS giảm từ mức trên 99% xuống 79,96% sau đợt chào bán công khai năm 2025. Sở hữu tại OPES giảm từ 99,13% (2024) xuống 89,71% sau khi công ty tăng vốn từ 1.265 lên 1.900 tỷ đồng.

Mạng lưới tại 30/06/2026: một hội sở, 90 chi nhánh, 207 phòng giao dịch.[1] So với cuối 2022 (72 chi nhánh, 178 phòng giao dịch), ngân hàng mở thêm 18 chi nhánh trong ba năm rưỡi — mở rộng vật lý chậm hơn nhiều so với tốc độ tăng tài sản. Số nhân sự bình quân 6T/2026 là 29.190 người, tăng 6,5% so với cùng kỳ, trong khi thu nhập bình quân tháng giảm từ 32,03 xuống 30,46 triệu đồng.[1]

Doanh thu tăng đều, nhưng lợi nhuận do chi phí dự phòng quyết định

Trong sáu năm, lợi nhuận thuần trước dự phòng chưa từng giảm quá một năm liên tiếp, còn lợi nhuận trước thuế thì rơi 49% năm 2023 rồi hồi 184% đến 2025 — chênh lệch hoàn toàn nằm ở tỷ lệ trích lập.

Đây là biểu hiện của nguyên tắc chung với ngành: ban điều hành ngân hàng có ba cần gạt hợp pháp để định hình lợi nhuận công bố — mức trích lập, thời điểm xuất toán, và phân loại nợ. Vì vậy phải đọc PPOP trước, đọc lợi nhuận sau thuế sau.

Nguồn: 2021–2025 từ [8], 2020 từ [6], 6T/2026 từ [1]. Đỏ đánh dấu giá trị âm. Dòng “Chứng khoán” gộp lãi/lỗ thuần từ mua bán chứng khoán kinh doanh và chứng khoán đầu tư. Dòng “Hoạt động khác” gộp lãi thuần hoạt động khác và thu nhập từ góp vốn mua cổ phần. Số 2020 là số so sánh trong báo cáo kiểm toán 2021; số 6T/2026 là tự lập, chưa soát xét — không đặt ngang hàng với các cột đã kiểm toán.

Tất cả đều là tự tính từ báo cáo thô [1][6][8]. NIM = thu nhập lãi thuần / tài sản sinh lời bình quân (gồm tiền gửi và cho vay tổ chức tín dụng, chứng khoán kinh doanh, cho vay khách hàng, chứng khoán đầu tư, mua nợ — tất cả tính gộp trước dự phòng). ROE = lợi nhuận cổ đông ngân hàng / vốn chủ sở hữu của cổ đông ngân hàng bình quân; ROE 2021 dùng tổng vốn chủ sở hữu cuối 2020 vì không tách được lợi ích cổ đông không kiểm soát năm đó. Số 6T/2026 đã quy năm. Đỏ đánh dấu điểm xấu nhất của mỗi hàng, xanh đánh dấu điểm tốt nhất — chỉ áp cho hàng có hướng rõ ràng. Đối chiếu: ngân hàng công bố NIM 2025 là 5,48% và ROE 2025 là 15,49% [7]; chênh lệch với số tự tính (5,54% và 15,5%) đến từ định nghĩa tài sản sinh lời, không đủ lớn để đổi kết luận.

Ba điều bảng này nói ra. Thứ nhất, biên lãi thuần đã mất 2,4 điểm phần trăm kể từ 2022 — đây là hệ quả trực tiếp của việc bán 50% FE Credit và dịch danh mục sang tín dụng doanh nghiệp lợi suất thấp hơn. Thứ hai, hiệu quả chi phí cải thiện thật: tỷ lệ chi phí trên thu nhập 6T/2026 xuống 20,6%, mức thấp nhất chuỗi, trong khi số nhân sự vẫn tăng 6,5%. Thứ ba, mức trích lập trên lợi nhuận trước dự phòng đã lùi từ 69,8% (2023) về 45,2% — gần một nửa mức tăng lợi nhuận 2024–2026 đến từ việc trích lập ít đi, không từ việc kiếm được nhiều hơn. Cụ thể: nếu 6T/2026 giữ tỷ lệ trích lập của năm 2023, lợi nhuận trước thuế sẽ là 10.407 tỷ thay vì 18.880 tỷ.

Tám quý gần nhất: lợi nhuận đi lên, biên lãi đi xuống

Lợi nhuận trước thuế theo quý tăng gấp đôi trong hai năm, nhưng biên lãi thuần giảm bảy quý liên tiếp từ 6,55% xuống 5,17% — hai đường đi ngược chiều nhau.

Chuỗi năm che mất nhịp điệu bên trong. Bảng dưới tách từng quý để thấy điều gì đang thật sự chuyển động.

Nguồn [8] cho 2024Q3–2026Q1, [1] cho 2026Q2. Bốn hàng in nghiêng là tỷ số tự tính; NIM quy năm nhân bốn thu nhập lãi thuần của quý chia tài sản sinh lời bình quân đầu và cuối quý. Thanh nền trong hàng lợi nhuận trước thuế tỷ lệ với quý cao nhất. Xanh đánh dấu điểm tốt nhất chuỗi, đỏ đánh dấu điểm xấu nhất — chỉ áp cho hàng có hướng rõ ràng. Số 2026Q2 chưa soát xét.

Bốn xu hướng tách ra được từ bảng này.

Một, biên lãi thuần vẫn đang co. Từ 6,55% (24Q4) xuống 5,17% (26Q2), với hai quý phục hồi nhẹ ở giữa. Quý gần nhất là mức thấp nhất của cả chuỗi. Điều này xảy ra trong khi lợi nhuận lập đỉnh — nghĩa là tăng trưởng lợi nhuận đang đến từ khối lượng, không từ giá.

Hai, thu nhập dịch vụ bứt tốc. Từ vùng 600–1.300 tỷ mỗi quý trong năm 2024 lên 3.490 tỷ ở 26Q2, gấp 2,6 lần cùng kỳ. Đây là mảng bù đắp phần biên lãi mất đi, và phần lớn đến từ VPBankS cùng OPES chứ không từ ngân hàng mẹ.

Ba, chi phí hoạt động được nén liên tục. Tỷ lệ chi phí trên thu nhập xuống 19,6% ở quý gần nhất — thấp nhất chuỗi và thấp hơn hầu hết ngân hàng niêm yết. Nhưng dư địa nén thêm từ mức này là hẹp.

Bốn, lãi phải thu tăng nhanh hơn dư nợ ở cả sáu quý. Tỷ lệ lãi phải thu trên dư nợ đi từ 1,20% (24Q4) lên 1,86% (26Q2), tức tăng 55% trong sáu quý trong khi dư nợ tăng 66%. Đây là chỉ tiêu tài liệu này theo dõi riêng ở phần sau.

Nguồn vốn ngày càng dựa vào thị trường bán buôn

Tiền gửi khách hàng chỉ tài trợ được 63% dư nợ; phần còn lại đến từ giấy tờ có giá và vay tổ chức tín dụng — nhóm nguồn nhạy hơn với biến động thanh khoản hệ thống, nay chiếm 39,4% tổng nợ phải trả.

Tỷ lệ dư nợ cho vay khách hàng trên tiền gửi khách hàng đi từ 128,0% (2023) lên 158,5% (30/06/2026). Đây không phải tỷ lệ LDR theo quy định — cách tính pháp quy có tử số và mẫu số riêng — mà là thước đo cấu trúc cho biết ngân hàng phải đi tìm bao nhiêu tiền ngoài tiền gửi để tài trợ danh mục cho vay.

Nguồn [1][8]. “Nguồn bán buôn” là nhãn phân tích do tài liệu này đặt = (giấy tờ có giá + tiền gửi và vay tổ chức tín dụng) / tổng nợ phải trả; đây không phải thuật ngữ pháp quy. Hai hàng in nghiêng cuối bảng là tỷ số tự tính.

Chi phí của cấu trúc này hiện ra ở phần lãi phải trả. Lãi phải trả từ phát hành giấy tờ có giá tăng từ 2.141 tỷ (31/12/2025) lên 4.238 tỷ đồng (30/06/2026), gần gấp đôi trong sáu tháng.[1] Tổng các khoản lãi và phí phải trả tăng từ 15.151 lên 22.053 tỷ đồng. Ngân hàng công bố chi phí vốn năm 2024 là 4,5%, giảm gần 200 điểm cơ bản so với 2023 [3]; và tự mô tả rằng năm 2025 “lãi suất thị trường nhích tăng và biên lãi thuần không tránh khỏi bị ảnh hưởng” [2]. Chuỗi biên lãi thuần tự tính ở Bảng 9 và Bảng 10 khớp với mô tả đó.

Tiền gửi không kỳ hạn giảm cả về tỷ trọng lẫn số tuyệt đối

Đây là phát hiện đáng chú ý nhất của phần nguồn vốn. Trong sáu tháng đầu 2026, tổng tiền gửi khách hàng tăng 104.843 tỷ đồng — nhưng tiền gửi không kỳ hạn giảm 1.580 tỷ đồng. Toàn bộ mức tăng, và hơn thế, đến từ tiền gửi có kỳ hạn.

Nguồn [1], thuyết minh 20. Tỷ lệ CASA theo định nghĩa hẹp (tiền gửi không kỳ hạn trên tổng tiền gửi khách hàng) là 11,49% tại 30/06/2026 so với 13,65% cuối 2025. Theo định nghĩa rộng gồm cả vốn chuyên dùng và ký quỹ: 12,75% so với 14,45%. Cả hai cách tính đều cho mức giảm trên hai điểm phần trăm trong sáu tháng. Không so trực tiếp hai con số này với các mức CASA ngân hàng từng công bố cho 2020–2023, vì tài liệu chưa xác định được ngân hàng dùng định nghĩa nào.

Lịch sử tỷ lệ này theo công bố của ngân hàng: 15,8% (2020), 22,6% (2021), 17,6% với số dư 78.222 tỷ đồng (2023); mức 19,2% nêu cho năm 2022 được đặt trong bối cảnh ngân hàng mẹ chứ không phải hợp nhất.[4][5][6] Chuỗi này không liên tục và không cùng định nghĩa với số tự tính ở trên, nên tài liệu không ghép hai chuỗi lại.

Vì sao điều này quan trọng. Tiền gửi không kỳ hạn là nguồn vốn gần như không phải trả lãi. Khi tỷ trọng của nó giảm 2,2 điểm phần trăm trong sáu tháng, chi phí vốn bình quân tăng theo cơ học, độc lập với mặt bằng lãi suất thị trường. Cộng với việc tỷ trọng nguồn bán buôn lên 39,4%, đây là lời giải thích cấu trúc cho chuỗi biên lãi thuần đang co ở phần trước — và nó không tự đảo chiều nếu ngân hàng tiếp tục tăng dư nợ nhanh gấp ba lần hệ thống.

Trái phiếu doanh nghiệp: quy mô nhỏ, nhưng nằm ở chỗ dễ biến động

Tổng dư trái phiếu doanh nghiệp 21.625 tỷ đồng, chỉ bằng 1,44% tổng tài sản — nhưng 88% nằm trong sổ kinh doanh của công ty chứng khoán, nơi biến động giá đi thẳng vào báo cáo kết quả.

Đây là chỗ một câu hỏi về “tình hình phát hành trái phiếu” dễ bị trả lời sai nếu chỉ nhìn dòng tổng trên bảng cân đối. Tách theo loại hình cho ra bức tranh ngược lại.

Nguồn [1], thuyết minh 8.1 và 13.1. Tất cả tính gộp trước dự phòng. “Trái phiếu doanh nghiệp” là cách gọi tắt cho chứng khoán nợ do các tổ chức kinh tế trong nước phát hành — nhãn nguyên văn của báo cáo. Đỏ đánh dấu mức tăng vượt tốc độ tăng tổng danh mục cho vay (23,0%).

Ba điều đọc được. Thứ nhất, quy mô nhỏ thật: 21.625 tỷ đồng bằng 1,44% tổng tài sản, so với 25,47% dư nợ cho vay kinh doanh bất động sản. Rủi ro bất động sản của VPBank nằm ở sổ cho vay, không ở sổ trái phiếu. Thứ hai, tốc độ tăng 33,9% trong sáu tháng nhanh hơn tổng tài sản (19,2%) — đang tích lũy chứ không giảm. Thứ ba, 18.998 trên 21.625 tỷ đồng nằm ở khoản mục chứng khoán kinh doanh, tức sổ giao dịch của VPBankS được đánh giá lại theo giá thị trường; biến động giá của phần này đi thẳng vào lãi lỗ từng quý thay vì tích vào vốn chủ sở hữu.

Dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh tăng từ 75 lên 142 tỷ đồng trong sáu tháng, tức trích thêm 67 tỷ.[1] Con số nhỏ so với quy mô danh mục, nhưng là mức trích lập lớn nhất kể từ khi VPBankS mở rộng sổ trái phiếu.

Chưa đủ căn cứ để kết luận về chất lượng tín dụng của danh mục trái phiếu doanh nghiệp: báo cáo giữa niên độ không thuyết minh tổ chức phát hành, ngành nghề, kỳ hạn hay tài sản bảo đảm của các lô trái phiếu này. Đây là chỉ tiêu phải đọc bản gốc thuyết minh trong báo cáo kiểm toán năm.

Lãi dự thu tăng nhanh hơn dư nợ ở cả sáu quý

Ngân hàng ghi nhận 67.917 tỷ đồng thu nhập lãi trong sáu tháng nhưng chỉ thực thu 61.826 tỷ tiền mặt — phần chênh 6.090 tỷ nằm lại ở khoản phải thu, đẩy tỷ lệ lãi phải thu trên dư nợ lên 1,86%, mức cao nhất chuỗi quan sát.

Lãi dự thu là khoản lãi đã hạch toán vào thu nhập nhưng chưa nhận được tiền. Ở mức bình thường nó là kỹ thuật kế toán vô hại. Khi nó tăng nhanh hơn dư nợ nhiều kỳ liên tiếp, nó trở thành chỉ tiêu cần đặt câu hỏi, vì lợi nhuận công bố đang dựa vào phần thu nhập chưa thành tiền.

Nguồn [1][8]. Hàng in nghiêng là tỷ số tự tính = lãi và phí phải thu chia dư nợ cho vay khách hàng tính gộp. Thanh nền tỷ lệ với quý cao nhất. Lưu ý mẫu số gồm cả dư nợ ký quỹ tại VPBankS, khoản có lãi phải thu thấp, nên tỷ lệ thực của riêng danh mục tín dụng ngân hàng còn cao hơn con số hiển thị.

Con số nói gì. Từ 24Q4 đến 26Q2, dư nợ tăng 66,4% còn lãi phải thu tăng 158,1% — gấp 2,4 lần. Tỷ lệ đi lên ở năm trong sáu quý và chưa có quý nào đảo chiều. Ở kỳ gần nhất, mỗi 100 đồng dư nợ mang theo 1,86 đồng lãi đã ghi nhận nhưng chưa thu, so với 1,20 đồng cách đây sáu quý.

Báo cáo lưu chuyển tiền tệ xác nhận cùng một hiện tượng từ hướng khác: thu nhập lãi thực nhận bằng tiền trong sáu tháng là 61.826 tỷ đồng trên 67.917 tỷ ghi nhận, tức 91,0%.[1] Phần chênh 6.090 tỷ gần khớp với mức tăng lãi phải thu trong kỳ (7.359 tỷ) — hai nguồn số liệu độc lập cùng chỉ về một chỗ.

Ngoài bảng cân đối, lãi cho vay chưa thu được theo dõi ngoại bảng là 6.515 tỷ đồng, tăng từ 5.856 tỷ cuối 2025.[1] Đây là phần lãi đã ngừng hạch toán vào thu nhập, tách bạch với lãi dự thu nội bảng — hai khoản khác nhau, không cộng vào nhau.

Đánh giá: tài liệu này xếp lãi dự thu vào nhóm chỉ tiêu cần theo dõi, chưa phải nhóm cảnh báo. Căn cứ giữ ở mức theo dõi: mức 1,86% vẫn nằm dưới ngưỡng 2%, và mức tăng có một lời giải thích lành tính nhất quán với cấu trúc danh mục. Căn cứ để nâng lên cảnh báo nếu xuất hiện: tỷ lệ vượt 2% ở quý tới, hoặc tỷ lệ thu tiền mặt trên thu nhập lãi ghi nhận rơi xuống dưới 88%.

ALM: chênh lệch kỳ hạn 12 tháng âm 148.542 tỷ đồng

97,8% tiền gửi khách hàng đáo hạn trong vòng một năm trong khi 45,5% dư nợ cho vay có kỳ hạn trên một năm — mức chuyển hóa kỳ hạn này bằng 78% vốn chủ sở hữu.

Chuyển hóa kỳ hạn là chức năng của ngân hàng, không phải lỗi. Câu hỏi là mức độ. Bảng dưới đọc chênh lệch thanh khoản ròng theo từng dải kỳ hạn tại 30/06/2026.

Nguồn [1], thuyết minh 44.2(c). Tài sản tính gộp trước dự phòng nên tổng cột tài sản (1.524.432) lớn hơn tổng tài sản trên bảng cân đối (1.502.526). Xanh đánh dấu chênh lệch dương, đỏ đánh dấu chênh lệch âm; cùng quy tắc áp cho cột lũy kế. Cột lũy kế do tài liệu này cộng dồn, không có trong bản gốc.

Nguồn [1], thuyết minh 44.2(c). Cho vay tính gộp trước dự phòng, đã gồm hoạt động mua nợ.

Ngân hàng công bố tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn ở mức 23,3% (2021), 25,3% (2023) và 27,3% (2024) — đều dưới trần quy định.[3][4][6] Xu hướng ba điểm quan sát này là tăng dần, và cấu trúc danh mục 6T/2026 (dư nợ dài hạn tăng 40,5%) đi cùng chiều. Tài liệu chưa truy được con số cho 2025 và 6T/2026, cũng như các tỷ lệ LCR và NSFR nếu ngân hàng có tính. Đây là chỉ tiêu phải đọc bản gốc thuyết minh tỷ lệ an toàn trong báo cáo kiểm toán năm.

Việc đẩy mạnh phát hành giấy tờ có giá kỳ hạn trên 5 năm — từ 9.287 lên 27.948 tỷ đồng trong sáu tháng — nhất quán với một ngân hàng đang cần nguồn dài để đỡ danh mục dài. Cùng lúc, phần dưới 12 tháng tăng 188,1%, cho thấy nhu cầu thanh khoản trước mắt cũng lớn.

Cam kết ngoại bảng: 323.167 tỷ đồng hạn mức chưa giải ngân

Nghĩa vụ tiềm ẩn ngoại bảng đạt 1.104.575 tỷ đồng, tương đương 73,5% tổng tài sản. Phần lớn con số này là hợp đồng hoán đổi ngoại tệ hai chiều tự triệt tiêu, nên phải tách ra mới đọc được rủi ro thật.

Nguồn [1], thuyết minh 40. Cột “Bản chất” là diễn giải của tài liệu này, không có trong bản gốc. Đỏ đánh dấu mức tăng vượt 1,5 lần tốc độ tăng tổng cam kết. Bảo lãnh và L/C đã trừ tiền ký quỹ theo cách trình bày của báo cáo. Ba hàng con của cam kết hối đoái nằm trong tổng của hàng cha, không cộng thêm.

Rủi ro tín dụng ngoại bảng thật sự — bảo lãnh vay vốn cộng bảo lãnh khác cộng L/C — là 96.808 tỷ đồng, bằng 8,3% dư nợ nội bảng. Đây là mức vừa phải với một ngân hàng quy mô này. Khoản L/C tăng 52,2% trong sáu tháng là mức tăng nhanh nhất, nhất quán với việc dư nợ ngành bán buôn bán lẻ tăng 27,9%.

Hạn mức tín dụng chưa giải ngân 323.167 tỷ đồng bằng 27,8% dư nợ hiện hữu. Khoản này có thể hủy ngang nên không tạo nghĩa vụ cứng, nhưng nó cho biết dư địa tăng trưởng tín dụng đã cam kết với khách hàng: nếu tỷ lệ giải ngân tăng, dư nợ có thể phình thêm mà không cần bán thêm sản phẩm mới. Tốc độ tăng của hạn mức (9,7%) chậm hơn nhiều so với tốc độ tăng dư nợ (23,0%) — nghĩa là tỷ lệ giải ngân trên hạn mức đang lên, khách hàng đang rút vốn nhanh hơn.

Lưu chuyển tiền tệ: tăng trưởng được tài trợ bằng nguồn vay, không bằng tiền tự tạo

Hoạt động kinh doanh tạo 28.080 tỷ đồng trước thay đổi tài sản và nợ, nhưng dư nợ tăng 217.022 tỷ — khoảng trống 189 nghìn tỷ được lấp bằng tiền gửi, giấy tờ có giá và vay liên ngân hàng.

Với ngân hàng, báo cáo lưu chuyển tiền tệ đọc khác doanh nghiệp thường: dòng tiền từ hoạt động kinh doanh gồm cả biến động cho vay và huy động, nên một ngân hàng tăng trưởng nhanh thường có dòng tiền âm ở phần tài sản và dương ở phần nguồn vốn. Điều đáng đọc là tỷ lệ giữa hai phần đó.

Nguồn [1]. Bảng đã lược các dòng nhỏ nên tổng không cộng khít từ các hàng hiển thị. Xanh đánh dấu dòng tiền vào, đỏ đánh dấu dòng tiền ra. Số 6T/2026 chưa soát xét.

Ba điều bảng này bộc lộ.

Một, cơ cấu tài trợ tăng trưởng đã đổi. Sáu tháng đầu 2025, tiền gửi khách hàng tăng 115.108 tỷ và tài trợ được 86% mức tăng dư nợ 133.270 tỷ. Sáu tháng đầu 2026, tiền gửi chỉ tăng 104.843 tỷ trên mức tăng dư nợ 217.022 tỷ — tài trợ được 48%. Phần còn lại đến từ giấy tờ có giá (61.823 tỷ, gấp 3,8 lần cùng kỳ) và vay liên ngân hàng (52.941 tỷ, gấp 1,9 lần). Đây là bằng chứng dòng tiền cho kết luận về cấu trúc nguồn vốn ở phần trước.

Hai, khoảng cách giữa lợi nhuận ghi nhận và tiền thu về đang giãn. Thu nhập lãi thực nhận bằng tiền 61.826 tỷ trên 67.917 tỷ ghi nhận, tức 91,0%. Cùng kỳ 2025: 43.430 tỷ trên 45.641 tỷ, tức 95,2%. Bốn điểm phần trăm chênh lệch tương ứng khoảng 2.800 tỷ đồng thu nhập chưa thành tiền — chỉ tiêu đã phân tích riêng ở phần lãi dự thu.

Ba, ngân hàng bắt đầu đầu tư ra ngoài. Chi đầu tư góp vốn vào đơn vị khác 1.130 tỷ đồng trong sáu tháng, so với không đồng nào cùng kỳ. Khoản mục góp vốn, đầu tư dài hạn trên bảng cân đối tăng từ 192 lên 1.322 tỷ đồng. Thuyết minh bên liên quan cho thấy một trong các khoản này gắn với Công ty Cổ phần Cảng Sài Gòn.[1] Chưa đủ căn cứ để kết luận về mục đích và điều khoản của khoản đầu tư này — báo cáo giữa niên độ không thuyết minh chi tiết.

Vốn: từ mỏng nhất nhóm lên dày nhất hệ thống, rồi mỏng dần trở lại

Tỷ lệ an toàn vốn đi từ 11,71% (2020) lên đỉnh 17,1% (2023) sau đợt phát hành cho SMBC, rồi lùi về 14,35% (2025) khi tăng trưởng tín dụng tiêu hết dư địa vốn.

Vốn chủ sở hữu tăng 3,4 lần trong năm năm, đạt tốc độ tăng kép 27,8% mỗi năm — nhanh hơn cả tổng tài sản (24,6%). Nhưng gần như toàn bộ mức tăng đó đến từ ba giao dịch vốn, không từ lợi nhuận giữ lại.

Nguồn: quy mô từ [1][6][8], CAR từ báo cáo thường niên các năm [2][3][5]. Xanh đánh dấu điểm cao nhất, đỏ đánh dấu điểm thấp nhất của hàng CAR. Ngân hàng không công bố CAR tại 30/06/2026 trong báo cáo giữa niên độ; ô để trống chứ không ước lượng. Hàng in nghiêng cuối là tỷ số tự tính, không phải CAR — mẫu số là tổng tài sản chứ không phải tài sản tính theo rủi ro.

Xu hướng đáng chú ý ở hàng cuối: vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản đã lùi từ 17,10% (2023) về 12,73% (30/06/2026) — mức thấp nhất kể từ 2020. Bảng cân đối đang giãn ra nhanh hơn tốc độ tích lũy vốn. Với tốc độ tăng tài sản 19,2% mỗi sáu tháng và lợi nhuận giữ lại là nguồn bổ sung vốn duy nhất hiện có, dư địa để duy trì nhịp tăng trưởng này mà không cần huy động vốn mới là hữu hạn. Đây là đánh giá ở dạng có điều kiện: nó sai nếu ngân hàng được chấp thuận áp dụng IRB và cách tính mới giải phóng đáng kể tài sản có rủi ro, hoặc nếu tốc độ tăng tài sản chậm lại về vùng 15% năm.

Cổ tức và pha loãng

Ngân hàng không chia cổ phiếu thưởng hay cổ tức cổ phiếu kể từ 2022; số cổ phiếu đang lưu hành giữ nguyên 7.933.923.601 từ cuối 2023 đến nay.[1][7] Cổ tức tiền mặt: 1.000 đồng cho năm 2023 (ngày giao dịch không hưởng quyền 22/05/2024), 500 đồng cho năm 2024 (15/05/2025), 500 đồng cho năm 2025 (15/05/2026).[9] Ngân hàng tự mô tả năm 2025 là “năm thứ 3 liên tiếp duy trì chính sách chi trả cổ tức bằng tiền mặt, với tổng giá trị lũy kế gần 20.000 tỷ đồng”.[2] Với mức 500 đồng và thị giá 25.800 đồng, tỷ suất cổ tức là 1,94%.

Thị phần tín dụng đã tăng 0,62 điểm phần trăm chỉ trong một năm

Dư nợ cấp tín dụng của VPBank chiếm khoảng 5,17% toàn hệ thống cuối 2025, so với 4,55% cuối 2024 — mức giành thị phần nhanh nhất trong nhóm ngân hàng tư nhân lớn.

Tử số: dư nợ cấp tín dụng hợp nhất do ngân hàng công bố cho 2024 và 2025 [2][3]; cho 30/06/2026 dùng dư nợ cho vay khách hàng gộp trừ cho vay ký quỹ (38.177 tỷ) vì khoản này không phải tín dụng của tổ chức tín dụng cấp cho nền kinh tế. Mẫu số: dư nợ tín dụng toàn hệ thống do Ngân hàng Nhà nước công bố [10] — 18,4 triệu tỷ tại 24/12/2025 và 19,97 triệu tỷ tại 26/06/2026; số cuối 2025 (18,59) suy ra từ mức tăng 7,41% lũy kế đến 26/06/2026. Hai định nghĩa không hoàn toàn trùng khớp (tử số hợp nhất gồm cả công ty tài chính; mẫu số là dư nợ nền kinh tế), nên các con số này là ước tính — sai số cỡ vài phần mười điểm phần trăm, đủ để đọc xu hướng nhưng không đủ để xếp hạng chính xác. Xanh đánh dấu năm VPBank tăng nhanh hơn hệ thống ít nhất hai lần.

Ở cấp mảng kinh doanh, ngân hàng tự mô tả các vị thế sau — đây là cách công ty tự mô tả, không phải kết luận của tài liệu này: FE Credit “giữ vững vị thế số 1 thị trường với thị phần chiếm hơn 40%” tài chính tiêu dùng (2022); VPBank “tiếp tục giữ vững vị thế số 1 thị trường về cho vay ô tô mới và vay tín chấp” (2025); VPBankS đặt mục tiêu “top 1 Việt Nam về tổng tài sản và lợi nhuận trước thuế, top 2 về thị phần môi giới” vào 2030 và tự xếp mình ở vị thế top 3 tổng tài sản năm 2025; OPES “lọt Top 5 công ty bảo hiểm phi nhân thọ có vốn điều lệ cao nhất” (2024).[2][3][5]

Về quy mô tuyệt đối, ngân hàng công bố tổng vốn chủ sở hữu hợp nhất 180.276 tỷ đồng cuối 2025 đứng “top 2 toàn ngành ngân hàng”, huy động tiền gửi và giấy tờ có giá 735.165 tỷ tăng 33% “dẫn đầu hệ thống” về tốc độ, và tỷ lệ CAR 14,35% “nằm trong nhóm dẫn đầu hệ thống”.[2] Số khách hàng vượt 30 triệu.[3]

So sánh ngang ngành: sinh lời trên tài sản đứng nhì, sinh lời trên vốn đứng gần cuối

VPBank có ROA cao thứ hai trong nhóm ngân hàng lớn nhưng ROE thấp thứ hai — chênh lệch nằm hoàn toàn ở việc ngân hàng giữ nhiều vốn hơn mặt bằng, và thị trường đang tính điều đó vào giá.

Nguồn [7]. P/E và P/B tính trên bốn quý gần nhất. Xanh đánh dấu giá trị tốt nhất, đỏ đánh dấu giá trị thấp nhất trong nhóm mười ngân hàng lớn nhất — quy tắc màu này chỉ áp cho cột ROA, ROE và P/B. STB có P/E 45,66 do lợi nhuận bốn quý gần nhất thấp bất thường; không đọc con số đó như định giá đắt. Cảnh báo so sánh: VPBank là ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc, nhóm có cơ chế kế toán và chỉ tiêu riêng, nên bảng này dùng để đặt câu hỏi chứ không để xếp hạng trực tiếp.

Vị trí của VPBank trong ba chiều.

Quy mô: đứng thứ năm về vốn hóa, chiếm 7,57% giá trị vốn hóa toàn ngành ngân hàng. Thanh khoản đứng thứ ba với 400 tỷ đồng mỗi phiên, sau SHB và TCB.

Sinh lời: ROA 2,23% đứng thứ hai sau TCB (2,39%) — trong nhóm mười ngân hàng lớn nhất, chỉ hai ngân hàng vượt mốc 2,2%. Nhưng ROE 14,87% đứng áp chót, chỉ trên STB. Chênh lệch giữa hai chỉ tiêu này là hệ quả trực tiếp của cấu trúc vốn: vốn chủ sở hữu trên tổng tài sản của VPBank là 12,73%, cao hơn hầu hết nhóm so sánh. Ngân hàng kiếm được nhiều trên mỗi đồng tài sản nhưng dùng ít đòn bẩy hơn để nhân nó lên.

Định giá: P/B 1,15 lần là thấp nhất trong nhóm năm ngân hàng lớn nhất và thấp thứ ba trong toàn bảng, chỉ trên SHB (0,75) và TPB (0,89). So với TCB — ngân hàng gần nhất về mô hình và ROA — VPBank rẻ hơn 7,3% về P/B và 16,0% về P/E.

Câu hỏi bảng này đặt ra, không trả lời được. Mức chiết khấu P/B của VPBank so với nhóm ngang hàng có tương xứng với chênh lệch chất lượng tài sản không? Bao phủ nợ xấu 56,2% của VPBank thấp hơn đáng kể so với mặt bằng nhóm ngân hàng lớn, và tỷ trọng bất động sản 43,0% cũng cao hơn. Nhưng tài liệu này không truy được tỷ lệ bao phủ nợ xấu và cơ cấu ngành cho vay của từng ngân hàng trong bảng ở cùng kỳ 30/06/2026, nên không so được hai vế. Đây là chỉ tiêu phải đọc bản gốc báo cáo tài chính từng ngân hàng.

Bên liên quan, quản trị và chất lượng số liệu

Không có ý kiến kiểm toán ngoại trừ, không có lỗ lũy kế, không thuộc diện cảnh báo — nhưng có ba điểm về chất lượng dữ liệu làm giới hạn mọi kết luận trong tài liệu này.

Giao dịch bên liên quan: không có khoản cho vay nào

Đây là phép kiểm quan trọng nhất của phần quản trị đối với một ngân hàng có sở hữu phân tán giữa nhiều cá nhân. Kết quả sạch: toàn bộ số dư với bên liên quan tại 30/06/2026 là các khoản ngân hàng phải trả — tức bên liên quan gửi tiền vào ngân hàng, không phải vay ra.

Nguồn [1], thuyết minh 42. Đã lược các số dư dưới 1 tỷ đồng. Báo cáo ghi rõ: ngoài các khoản này, ngân hàng không có giao dịch, khoản phải thu hay phải trả trọng yếu nào khác với các bên liên quan tại 30/06/2026. Khoản duy nhất mang tính cấp tín dụng cho người nội bộ là dư nợ thẻ tín dụng 1,05 tỷ đồng — mức không trọng yếu.

Khoản vay từ SMBC giảm mạnh từ 49.859 xuống 17.836 tỷ đồng trong sáu tháng, tức trả bớt 32.023 tỷ. Cùng lúc, giấy tờ có giá phát hành tăng 61.823 tỷ. Đọc hai con số cạnh nhau: ngân hàng đang thay nguồn vay từ cổ đông chiến lược bằng nguồn huy động thị trường — giảm phụ thuộc vào một đối tác, nhưng đổi lấy chi phí vốn cao hơn.

Nguồn [1], thuyết minh 42. Hai thành viên Hội đồng Quản trị là ông Nguyễn Đức Vinh và ông Takeshi Kimoto không nhận thù lao ở vị trí thành viên. Tổng thù lao Hội đồng Quản trị, Ban Kiểm soát và Tổng Giám đốc trong sáu tháng là 18.526 triệu đồng, bằng 0,10% lợi nhuận trước thuế — mức không trọng yếu về mặt tài chính, nhưng có ý nghĩa quản trị vì hai thành viên độc lập bắt đầu được trả thù lao từ kỳ này.

Thứ nhất, báo cáo mới nhất chưa qua soát xét. Bộ số liệu 30/06/2026 do ngân hàng tự lập, ký ngày 17/07/2026, không kèm báo cáo soát xét của kiểm toán độc lập. Toàn bộ phân tích về sáu tháng đầu 2026 vì vậy dựa trên số chưa có bên ngoài xác nhận. Với năm 2025, công ty kiểm toán EY không có ý kiến không chấp thuận đối với báo cáo tài chính.[2]

Thứ hai, VPBank thuộc nhóm ngân hàng nhận chuyển giao bắt buộc. Nhóm này có cơ chế kế toán và ưu đãi riêng theo phương án được phê duyệt. Tài liệu không truy được nội dung phương án, nên không xác định được: chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng được giao có ưu đãi hơn mặt bằng không; các khoản tổn thất của GPBank được phân bổ theo lộ trình bao nhiêu năm; và phần nào của kết quả hợp nhất chịu ảnh hưởng từ cơ chế này. Đây là một khoảng trống dữ liệu trọng yếu, không phải chi tiết kỹ thuật.

Thứ ba, các chỉ tiêu sau không truy được trong phạm vi nguồn hiện có và mọi kết luận liên quan bị giới hạn tương ứng: mức độ tập trung tín dụng theo nhóm khách hàng lớn; dư nợ trái phiếu doanh nghiệp trong danh mục đầu tư và cách phân loại; nợ tái cơ cấu giữ nguyên nhóm; giao dịch bên liên quan chi tiết; tỷ lệ LDR và tỷ lệ nguồn vốn ngắn hạn cho vay trung dài hạn tại 30/06/2026; tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn từ 2024 trở đi; và giá trị tài sản bảo đảm cùng mức định giá lại.

Điều kiện dừng gồm hai tầng: tầng phổ quát áp cho mọi doanh nghiệp, tầng theo nhánh ngân hàng thay thế những điều kiện phổ quát bị vô hiệu hóa. Quy tắc màu, dùng thống nhất trong cả tài liệu: xanh = không kích hoạt; vàng = chưa đủ dữ liệu để kết luận; tím = ngưỡng bị vượt, điều kiện dừng đang kích hoạt. Không dùng đỏ cho trạng thái này, vì trong bảng màu chứng khoán Việt Nam đỏ mang nghĩa giảm giá — mà điều kiện dừng không phải khuyến nghị bán. Khi có điều kiện kích hoạt, tài liệu vẫn viết phân tích nhưng không viết kết luận đầu tư — đây là tuyên bố rằng bộ dữ liệu hiện có không đủ để định giá, không phải khuyến nghị bán.

Về giao dịch nội bộ, hướng giao dịch là mua ròng mạnh và không có dấu hiệu bán tập trung trước tin xấu. Năm 2025: người nội bộ mua 40.009.800 cổ phiếu qua 6 lượt, bán 749.142 qua 12 lượt; người có liên quan mua 40.014.800 qua 5 lượt, bán 60.614 qua 7 lượt.[2] Không quan sát được thông tin về việc cổ đông cầm cố cổ phần trong nguồn đã đọc. Ngân hàng công bố không phát sinh thỏa thuận cổ đông, không có cấu trúc sở hữu kim tự tháp hay sở hữu chéo, và không bị kết luận vi phạm về giao dịch nội gián trong ba năm.[2]

Bảng điểm CAMELS

Hai chữ khá (vốn, quản trị), một chữ thấp rủi ro (nhạy cảm thị trường), hai chữ cần theo dõi (sinh lời, thanh khoản), và một chữ đang kích hoạt điều kiện dừng (chất lượng tài sản).

Nhãn “Khá / Cần theo dõi / Thấp” là nhãn phân tích do tài liệu này đặt, không phải xếp hạng CAMELS chính thức của bất kỳ cơ quan quản lý nào. Quy tắc màu: xanh = không ngưỡng nào bị chạm ở kỳ này; vàng = có ngưỡng bị chạm, cần theo dõi; tím = điều kiện dừng của nhánh ngân hàng đang kích hoạt tại cấu phần này. Độ nhạy của biên lãi thuần với 100 điểm cơ bản thay đổi lãi suất — cấu phần chuẩn của chữ S — không được ngân hàng công bố và không truy được, nên đánh giá chữ S chỉ dựa trên trạng thái ngoại tệ.